هر زمان که یک سیستم گرمایشی آبگرم در موتورخانه ساختمان نصب میشود، یکی از مهمترین تجهیزاتی که باید برای ایمنی و عملکرد صحیح سیستم در نظر گرفته شود منبع انبساط است. با افزایش دمای آب در دیگ یا بویلر موتورخانه، حجم آب افزایش پیدا میکند و اگر فضایی برای این انبساط وجود نداشته باشد، فشار سیستم آب بالا رفته و میتواند باعث آسیب به لولهها، اتصالات، پمپها و حتی دیگ شود.
منبع انبساط قطعهای است که این افزایش حجم آب را کمترل کرده و فشار سیستم را در محدوده ایمنی نگه میدارد. به همین دلیل استفاده از منبع انبساط در موتورخانههای ساختمانهای مسکونی، تجاری و صنعتی کاملا ضروری است.
در ادامه این مقاله بررسی میکنیم منبع انبساط موتورخانه چیست، چه نقشی دارد و انواع منبع انبساط پشت بام و بسته چه تفاوتی با یکدیگر دارند.
منبع انبساط چیست؟
منبع انبساط مخزنی است که در سیستمهای گرمایشی و موتورخانه ساختمان استفاده میشود تا از افزایش حجم آب در اثر گرم شدن کنترل کند و از بالا رفتن بیش از حد فشار در سیستم جلوگیری کند. هنگامی که آب در دیگ چدنی موتورخانه گرم میشود، حجم آن افزایش پیدا میکند ، اگر فضای کافی برای این انبساط وجود نداشته باشد، فشار داخل لولهها و تجهیزات بالا رفته و ممکن است باعث آسیب یا خرابی سیستم شود.
در این شرایط، منبع انبساط به عنوان یک تجهیز ایمنی عمل کرده و آب اضافی ناشی از انبساط را در خود ذخیره میکند تا فشار سیستم در محدوده ایمن باقی بماند. به همین دلیل استفاده از منبع انبساط موتورخانه یکی از الزامات مهم در طراحی سیستمهای گرمایشی ساختمان محسوب میشود.
♦ مشاهده انواع قیمت منبع انبساط موتورخانه
انواع منبع انبساط
- منبع انبساط پشت بام (باز)
- منبع انبساط بسته
منبع انبساط پشت بام چیست و چه کاربردی دارد؟
منبع انبساط پشت بام که نام دیگر آن منبع انبساط باز است، یکی از اجزای مهم در سیستمهای گرمایشی مرکزی ساختمان است که در بالاترین نقطه مدار نصب میشود. بسیاری از کاربران در جست و جوی این هستند که کار منبع انبساط چیست و چه نقشی در عملکرد موتورخانه دارد. در واقع وظیفه اصلی این منبع جبران افزایش حجم آب در اثر گرم شدن و حفظ فشار ایمن در سستم گرمایشی است.
به طور کلی اگر بخواهیم توضیح دهیم که کار منبع انبساط پشت بام چیست باید گفت که این مخرن با ایجاد فضایآزاد برای انبساط آب، از افزایش فشار بیش از حد در لولهها، دیگو تجهیزات جلوگیری کرده و ایمنی سیستم را تضمین میکند.
جبران انبساط حرارتی آب
اصلیترین پاسخ به این سوال که کار منبع انبساط پشت بام چیست، جبران افزایش حجم آب در اثر افزایش دما است. با گرم شدن آب در دیگ، حجم آن افزایش مییابد و منبع انبساط این حجم اضافی را در خود جای میدهد.
ایجاد فشاری ثابت در سیستم لولهکشی گرمایشی
ایجاد فشاری ثابت در سیستم لولهکشی گرمایشی باعث میشود که آب بتواند به تمام نقاط ساختمان، مخصوصا طبقات بالا، برسد و در مدار گردش کند. در سیستمهای گرمایشی موتورخانه، چون منبع انبساط پشت بام در بالاترین نقطه ساختمان نصب میشود، وزن ستون آب داخل لولهها به طور طبیعی یک فشار ثابت ایجاد میکند که به آن فشار استاتیکی گفته میشود. این فشار کمک میکند:
- آب به طبقات بالایی برسد
- از ورود هوا به لولهها جلوگیری کند
- گردش آب در رادیاتورها یکنواخت شود.
خروج هوا و گازهای محلول در سیستم
یکی دیگر از موارد مهم در پاسخ به سوال کار منبع انبساط پشت بام چیست، کمک به خروج هوای اضافی از مدار است که باعث کاهش صدا، خوردگی و اختلال در گردش آب میشود.
بررسی منبع انبساط بسته و کابرد آن
منبع انبساط بسته یکی از مهمترین تجهیزات در سیستمهای گرمایشی موتورخانه است که وظیفه آن کنترل فشار و جبران افزایش حجم آب در مدار بسته است. در سیستمهای گرمایشی، زمانی که آب در دیگهای موتورخانه گرم میشود، حجم آن افزایش پیدا میکند.
اگر در طی این فرآیند، میزان افزایش حجم کنترل نشود، فشار در سیستم بالا میرود و ممکن است منجر به آسیب دیدن لولهها، پمپها، مبدلها و حتی دیگ شود. منبع انبساط بسته تغییر حجم ناشی از افزایش دمای آب را جذب کرده و فشار سیستم را در محدوده ایمن نگه میدارد.
مخزن انبساط بسته فلزی بوده و داخل آن یک تیوپ یا دیافراگم لاستیکی قرار دارد که مخزن را به دو بخش اصلی تقسیم میکند.
- بخش آب (متصل به مدار گرمایش)
- بخش هوا یا گاز نیتروژن (تحت فشار اولیه)
کاربرد منبع انبساط بسته در موتورخانه
مزایای منبع انبساط باز
- تحمل بالا در برابر فشار زیاد و ترکیدگی دیگ
- قیمت مناسب تر با توجه به منبع انباسط بسته
- مقرون به صرفه بودن هزینههای به تعمیرات و نگهداری
مزایای منبع انبساط بسته
- امکان رسوب و پوسیدگی پایین
- قابلیت تنظیم کردن فشار
- بدون نیاز به نصب در محیط در ارتفاعات بالا
معایب منبع انبساط
معایب منبع انبساط باز:
- راندمان پایین در فشار بیش از حد بالا
- احتمال ایجاد خوردگی و پوسیده شدن
- انجام لوله کشی برای راه اندازی در پشت بام
- افزایش مصرف انرژی در فصل سرما
معایب منبع انبساط بسته:
- امکان ایجاد راه هوایی به مخرن و حباب زدن
- آسیب دیدگی تیوپ پلاستیکی منبع انبساط بسته به مرور زمان
کلام آخر
از آنجایی که آب هنگام گرم شدن منبسط میشود، فشار اضافی داخل مخزن آبگرمکن باید آزاد شود. در گذشته، آب در حال انبساط در مخزن به سادگی به منبع آب شهری که از آنجا میآمد تخلیه میشد.
امروزه، لوله اصلی آب به گونه ای طراحی شده است که با استفاده از یک شیر برگشتی، از آزاد شدن فشار معکوس، معروف به جریان برگشتی، جلوگیری میکند. شیر چک مانع از بازگشت هدر رفت آب از داخل خانه به منبع آب میشود، جایی که میتواند منبع آب شیرین را آلوده کند.
مخزن انبساط آبگرمکن مخزن دیگری است که به لوله تامین آب آبگرمکن متصل میشود. مخزن انبساط طوری طراحی شده است که انبساط حرارتی آب را در حین گرم شدن در آبگرمکن کنترل میکند و از فشار بیش از حد آب جلوگیری میکند. اگر فشار آب زیاد شود، میتواند به شیرهای لوله کشی، اتصالات لوله های تغذیه و خود آبگرمکن آسیب برساند. انبساط آب از آبگرمکن به مخزن انبساط جریان مییابد و فشار آب را در سیستم کاهش میدهد.
گردآوری: damastar.com
